پیلو پنجابی ساہت دے مدھکالین دور دے اکّ مہتوپورن کساکار سن، جنھاں دا نام “مرزا ساہباں” دی پریمکتھا نال سدا لئی جڑ گیا۔ اہ 16ویں سدی دے انت اتے 17ویں سدی دے مدھّ وچکار سرگرم رہے۔ جنم سمبندھی تتھاں بارے سپشٹتا نہیں ملدی، پر زیاداتر کھوجکاراں دا مت ہے کِ اہ امرتسر زلے دے ویرووال پنڈ دے وسنیک سن۔ انھاں دیاں ساہتک کلا-کرتیاں نے پنجابی لوک-جیون دے روپ-رنگ نوں سنجویا اتے آگامی کساگوئی پرمپرا لئی مزبوت بنیاداں پائیاں۔
پیلو دی سبھ توں مہتوپورن رچنا “مرزا ساہباں” ہے، جس نوں پنجابی ساہت دی پہلی پورن پریمکتھا منیا جاندا ہے۔ ہالانکِ اس کسے دی لکھتی روپ نہیں سی، اس کسے نوں سبھ توں پہلا سونٹرن نے آپنی پستک رومانٹک ٹیلز آف دی پنجاب وچ لوکاں دے مونہوں سن کِ چھاپیا سی۔ اس کتھا وچ اہناں نے لوک-پرچلت اتہاسک پرسنگ نوں کاوِ روپ وچ پیش کردیاں اکو وار ہی لوکدھارا اتے کلا-دھارا دا سندر سنیوگ رچیا۔ مرزا تے ساہباں دی کتھا وچّ اشک، وفاداری، تراشدی اتے سماجک رکاوٹاں دا جو سکھم سنیوگ ہے، اہ پیلو دی رچناتمک سمرتھا دا پرمان ہے۔
پیلو دی رچنا سرف پریمکتھا نہیں سی، سگوں اس دے اندر سماجک چیتنا دا وی پکھّ سی۔ اس یگّ دی جاگیرداری پرنالی، ورگی ونڈ اتے روائتی روک-ٹوک اس دی کتھا وچ پروئی ہوئی ہے۔ اہ سمیں دے لوکاں دے بھاوناتمک سنگھرش نوں سدھارن اتے سرل لوک-بھاشا وچ پرگٹ کردے ہن۔ انھاں دے لہجے وچ اکو سمیں لوکدھاری سادگی وی ہے اتے کلا دی شلپ-سندرتا وی، جس کرکے اہناں دی رچنا سرف لوکدھاری گیت نہیں رہندی، بلکِ ساہتک مہتو رکھدی ہے۔
روپکلا دے پکھوں ویکھیا جاوے تاں پیلو دیاں رچناواں وچّ بھاشا دی سادگی، لوک-روپکاں دی ورتوں اتے منکھی منووگیان دی سکھم سمجھ ملدی ہے۔ اہناں نے مرزا دے پاتر وچّ شورمی گناں تے پریم دی شکتی نوں ملایا، جدکِ ساہباں نوں ورودھاں دے وچکار سنگھرش کردی اکّ اندرونی تاکت وجوں درسایا۔
پنجابی ساہت وچّ پیلو دی تھاں بنیادی ہے۔ پیلو نوں پنجابی ساہت دی کسا پرمپرا دا اگوان منیا جاندا ہے۔
پیلو دی سبھ توں مہتوپورن رچنا “مرزا ساہباں” ہے، جس نوں پنجابی ساہت دی پہلی پورن پریمکتھا منیا جاندا ہے۔ ہالانکِ اس کسے دی لکھتی روپ نہیں سی، اس کسے نوں سبھ توں پہلا سونٹرن نے آپنی پستک رومانٹک ٹیلز آف دی پنجاب وچ لوکاں دے مونہوں سن کِ چھاپیا سی۔ اس کتھا وچ اہناں نے لوک-پرچلت اتہاسک پرسنگ نوں کاوِ روپ وچ پیش کردیاں اکو وار ہی لوکدھارا اتے کلا-دھارا دا سندر سنیوگ رچیا۔ مرزا تے ساہباں دی کتھا وچّ اشک، وفاداری، تراشدی اتے سماجک رکاوٹاں دا جو سکھم سنیوگ ہے، اہ پیلو دی رچناتمک سمرتھا دا پرمان ہے۔
پیلو دی رچنا سرف پریمکتھا نہیں سی، سگوں اس دے اندر سماجک چیتنا دا وی پکھّ سی۔ اس یگّ دی جاگیرداری پرنالی، ورگی ونڈ اتے روائتی روک-ٹوک اس دی کتھا وچ پروئی ہوئی ہے۔ اہ سمیں دے لوکاں دے بھاوناتمک سنگھرش نوں سدھارن اتے سرل لوک-بھاشا وچ پرگٹ کردے ہن۔ انھاں دے لہجے وچ اکو سمیں لوکدھاری سادگی وی ہے اتے کلا دی شلپ-سندرتا وی، جس کرکے اہناں دی رچنا سرف لوکدھاری گیت نہیں رہندی، بلکِ ساہتک مہتو رکھدی ہے۔
روپکلا دے پکھوں ویکھیا جاوے تاں پیلو دیاں رچناواں وچّ بھاشا دی سادگی، لوک-روپکاں دی ورتوں اتے منکھی منووگیان دی سکھم سمجھ ملدی ہے۔ اہناں نے مرزا دے پاتر وچّ شورمی گناں تے پریم دی شکتی نوں ملایا، جدکِ ساہباں نوں ورودھاں دے وچکار سنگھرش کردی اکّ اندرونی تاکت وجوں درسایا۔
پنجابی ساہت وچّ پیلو دی تھاں بنیادی ہے۔ پیلو نوں پنجابی ساہت دی کسا پرمپرا دا اگوان منیا جاندا ہے۔
Social Media:
Wikipedia